ละไว้ในฐานที่(ไม่)เข้าใจ
เชอรี่
อยู่ดี*
ในแวดวงวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ มีหลายเรื่องหลายอย่างที่บรรดาเราๆ ท่านๆ ก็รู้ๆ
กันอยู่ และใช้กันต่อๆ มาจนบางครั้งอาจจะไม่ได้ใส่ใจว่าเป็นมาอย่างไร เท่ากันได้อย่างไร บางครั้ง
ก็จะพูดละไว้ในฐานที่เข้าใจ จนกระทั่งไม่เข้าใจ หรือเข้าใจไปคนละทิศคนละทาง ตัวอย่างเช่น
1 ลูกบาศก์เซนติเมตร เท่ากับ 1 มิลลิลิตร เราก็ใช้กันมาแต่เท่ากันได้อย่างไร ทำไมจึงเท่ากันนั้น
แทบจะไม่มีใครสนใจ รวมทั้งผู้เขียนเองก็เช่นกัน แต่คิดว่าอย่างไรก็ต้องมีที่มาที่ไป
ชาวบ้านทั่วไปอาจสงสัยว่า ของกินของใช้ที่มีขายในท้องตลาด เช่น ซอสมะเขือเทศ
แชมพูสระผม แม้แต่ยารักษาโรคที่เป็นยาน้ำ บางยี่ห้อก็จะบอกปริมาณเป็น มล. ( มิลลิลิตร ) บางยี่ห้อ
ก็จะบอกเป็น ซีซี ( c.c. ย่อมาจาก cubic centimeter แปลเป็นไทยว่า ลูกบาศก์เซนติเมตร
เขียนย่อว่า ลบ.ซม. ) เอ! มันต่างกันอย่างไร อันไหนมันมากน้อยกว่ากัน แล้วทำไมไม่ใช่หน่วยต่างกัน
ทำไมไม่ใช้หน่วยเหมือนกัน ถ้าเขารู้ว่า มล. กับ ซีซี หรือ ลบ.ซม. เท่ากันก็เทียบราคาได้ว่า อันไหน
ถูกแพงกว่ากัน ( ในคุณภาพที่เชื่อถือได้เหมือนกัน ) แต่ถ้าเขาไม่รู้ก็คงต้องซื้อแบบเดาสุ่ม
ต่อไปนี้เป็นข้อความที่ผู้เขียนตัดตอนมาจากจดหมายที่อดีตครูใหญ่โรงเรียนประถมศึกษา
ท่านหนึ่งถามไปที่ สาขาวิชาคณิตศาสตร์ประถมศึกษา สสวท.
"
1 มิลลิลิตร เท่ากับ 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร นั้นเข้าใจว่าจะผิด เพราะ
มิลลิลิตรเล็กที่สุด แล้วจะไปเท่ากับ ลบ.ซม. ได้หรือ? กระผมสงสัย ขอท่านได้โปรดอธิบาย
ให้กระผมเข้าใจด้วย ที่ถูกต้องเป็นอย่างใด
"
ผู้เขียนต้องขอขอบคุณท่าน ที่ทำให้ผู้เขียนได้มีโอกาสค้นหาคำตอบและถือโอกาสนี้
บอกต่อให้อีกหลายๆ ท่านได้ทราบก่อนที่ท่านจะสงสัย หรือสงสัยแล้วแต่ยังไม่มีเวลาหาคำตอบ
เพื่อจะได้ไม่ต้องพูดแบบละไว้ในฐานที่ ( ไม่ ) เข้าใจอีกต่อไป ดังนี้
จากเอกสารเกี่ยวกับการใช้หน่วยเอสไอ สรุปได้ว่า มีหน่วยหลายหน่วยที่ใช้กัน
แพร่หลายถึงแม้จะไม่ใช่หน่วยเอสไอแต่อนุโลมให้ใช้ต่อไปได้ หน่วยหนึ่งในหลายๆหน่วยที่ว่าก็คือ
ลิตร หน่วยเอสไอที่มีค่าเท่ากับลิตร คือ ลูกบาศก์เดซิเมตร
นั่นคือ 1 ลิตร = 1 ลูกบาศก์เดซิเมตร
เนื่องจาก 1 เดซิเมตร = 10 เซนติเมตร
ดังนั้น 1 ลูกบาศก์เดซิเมตร = 10 x 10 x 10 ลูกบาศก์เซนติเมตร
เพราะฉะนั้น 1 ลูกบาศก์เดซิเมตร = 1,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร
นั่นคือ 1 ลิตร = 1,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร
( ที่ใช้กันโดยทั่วไปว่า 1 ลิตร = 1,000 ซีซี )
หรือ 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร = 1/1,000 ลิตร
สำหรับคำว่า " มิลลิ " มาจากคำภาษาอังกฤษ " milli- " ซึ่งเป็นคำอุปสรรค ( prefix )
ใช้สำหรับเติมหน้าคำนาม มีความหมายว่า " 1 ใน 1,000 "
นั่นคือ 1 มิลลิลิตร เท่ากับ 1 ใน 1,000 ลิตร
หรือ 1 มิลลิลิตร = 1/1,000 ลิตร
ดังนั้น จึงสรุปได้ว่า 1 มิลลิลิตร เท่ากับ 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร เพราะต่างก็
เท่ากับ 1/1,000 ลิตร ต่อไปนี้เราก็พูดแบบละไว้ในฐานที่เข้าใจได้เต็มปากเต็มคำว่า 1 มิลลิลิตร
= 1 ลูกบาศก์เซนติเมตรไม่ต้องพูดแบบละไว้ในฐานที่ไม่เข้าใจอีกต่อไป
*ผู้ชำนาญ
สาขาคณิตศาสตร์ประถมศึกษา |